Oczyszczalnie ścieków do szkół

Szambo przy szkole to często kilka tysięcy złotych miesięcznie za same wywozy. Biologiczna oczyszczalnia ścieków zbija ten koszt do kilkudziesięciu złotych, a cała obsługa sprowadza się do jednego wywozu osadu w roku. Sprawdź, jak dobrać wielkość urządzenia do liczby uczniów, ile taka inwestycja realnie kosztuje i jakie formalności trzeba załatwić.

Szkoła albo przedszkole bez dostępu do kanalizacji to w Polsce nadal setki placówek. Dopóki nie ma sieci, ścieki trzeba gdzieś odprowadzać, a jedyną alternatywą dla szamba jest własna oczyszczalnia. Różnica między jednym i drugim rozwiązaniem to nie kwestia gustu, tylko kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie w budżecie placówki.

Poniżej znajdziesz to, co naprawdę potrzebne na etapie decyzji: realne koszty, sposób doboru wielkości, listę formalności i to, gdzie taką oczyszczalnię można postawić na terenie szkoły.

Szambo jest najtańsze dokładnie jeden raz — w dniu montażu. Od następnego dnia zaczyna kosztować, a przy szkole robi to kilkanaście razy szybciej niż przy domu jednorodzinnym, bo tyle razy więcej ma użytkowników.

Policzmy na konkretnym przykładzie. Szkoła na 150 uczniów zużywa zwykle 2–3 m³ wody na dobę, czyli w miesiącu nauki powstaje 45–60 m³ ścieków. Wywóz nieczystości płynnych kosztuje dziś od 40 do 80 zł za metr sześcienny, w zależności od regionu i odległości do punktu zrzutu.

Producenci opisują wielkość oczyszczalni w RLM. Skrót brzmi groźnie, ale znaczy coś prostego: to nie liczba ludzi w budynku, tylko miara tego, ile brudu do niej dopływa.

Mieszkaniec domu to 1 RLM, bo bierze prysznic, pierze, gotuje i zmywa. Uczeń spędza w szkole 6–8 godzin i korzysta głównie z toalety oraz umywalki, więc jego ładunek to jakieś jedna trzecia tego. Dlatego szkoła na 150 uczniów w praktyce odpowiada oczyszczalni dobranej na około 50 osób, a nie na 150.

W ofercie Bio-Set są dwie linie i dla szkoły różnica między nimi jest praktyczna, nie techniczna.

EasySET to rozwiązanie budżetowe. Pracuje na złożu zraszanym: ścieki są podnoszone sprężonym powietrzem i skrapiane na wypełnienie, na którym żyje warstwa pożytecznych bakterii. Wewnątrz zbiornika nie ma żadnych części mechanicznych ani elektrycznych, nie ma dyfuzorów, elektrozaworów ani sterowników do regulowania. Jedyne urządzenie to dmuchawa zamknięta w osobnej, hermetycznej komorze. Seria obejmuje wielkości od 4 do 50 RLM, więc dla przedszkola i mniejszej szkoły to wystarczający zakres.

RotoSET to wersja premium i przy szkole zwykle właśnie ją polecamy. Pracuje w technologii obrotowego złoża biologicznego: pakiety z bakteriami obracają się wolno w zbiorniku, napędzane cichym silnikiem z przekładnią, i naprzemiennie zanurzają się w ściekach oraz wynurzają na powietrze. Nie ma tu wtłaczania powietrza do ścieków, więc nie ma ani buczenia dmuchawy, ani wynoszenia zapachów na zewnątrz. Przy budynku, wokół którego przez cały dzień biegają dzieci, to nie kosmetyka.

Druga przewaga RotoSET jest arytmetyczna. EasySET kończy się na 50 RLM, a typoszereg RotoSET sięga 800 osób w jednym zbiorniku i 1 300 osób w jednym ciągu technologicznym. Powyżej tego ciągi łączy się równolegle, praktycznie bez limitu. Dla większej szkoły albo zespołu szkół to jedyna droga — i tam wchodzą już oczyszczalnie osiedlowe.

To pytanie wraca w każdej rozmowie o szkole: co się dzieje z oczyszczalnią, kiedy w budynku dwa miesiące nie ma nikogo?

Przy technologii obrotowego złoża odpowiedź jest krótka: nic złego. Urządzenie pracuje stabilnie już przy 10–30 procentach obciążenia, na jakie zostało zaprojektowane, więc lipiec i sierpień to dla niego po prostu bardzo spokojny okres. Bakterie żyją na złożu, a nie w swobodnie zawieszonym osadzie, dlatego po przerwie odbudowują się same, po kilku dniach normalnego użytkowania. Nie trzeba nic zaszczepiać, dosypywać ani wzywać serwisu na start roku szkolnego.

To akurat argument, którego nie da się przecenić w placówce oświatowej, bo rytm pracy szkoły — ferie, wakacje, długie weekendy, wycieczki — jest z punktu widzenia oczyszczalni serią przestojów.

Tu najczęściej powstaje bałagan, bo w grę wchodzą dwie różne procedury w dwóch różnych urzędach i łatwo je pomylić.

1. Sprawdzenie działki. Badania gruntowo-wodne i zaświadczenie z gminy oraz od przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, że podłączenie do sieci nie jest możliwe.
2. Uprawniony projektant dobiera urządzenie, odbiornik ścieków oczyszczonych i lokalizację na planie zagospodarowania terenu.
3. Zgoda wodnoprawna. Przy placówce oświatowej, czyli budynku użyteczności publicznej, pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do środowiska jest wymagane niezależnie od ilości ścieków. To odróżnia szkołę od domu jednorodzinnego, gdzie przy niewielkich ilościach wystarcza zgłoszenie. Osobno załatwia się zgodę na wykonanie urządzenia wodnego, czyli wylotu, studni chłonnej albo drenażu.
4. Zgłoszenie budowy do organu architektoniczno-budowlanego, jeśli ilość ścieków nie przekracza 7,5 m³ na dobę. Powyżej tego progu potrzebne jest pozwolenie na budowę. Szkoła na 150 uczniów zwykle mieści się poniżej, duży zespół szkół już nie.
5. Montaż przez instalatora z uprawnieniami.
6. Zgłoszenie eksploatacji instalacji do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Składa się je najpóźniej 30 dni przed rozpoczęciem użytkowania oczyszczalni. To nie to samo pismo co zgłoszenie budowy i idzie do innego urzędu.

Brzmi jak dużo i faktycznie jest, ale w praktyce te kroki prowadzi projektant razem z doradcą, a placówka podpisuje dokumenty. Doradca Bio-Set i współpracujący projektanci robią to na co dzień, więc warto skorzystać, zamiast uczyć się procedury na własnej inwestycji.

Na działce szkolnej miejsca zwykle nie brakuje, ale trzeba zmieścić się w odległościach:

• minimum 5 m od okien i drzwi zewnętrznych budynku,
• minimum 2 m od granicy działki, drogi i ciągu pieszego,
• minimum 15 m od studni z wodą pitną dla samego zbiornika,
• minimum 30 m od studni dla systemu rozsączania.

Wymóg pięciu metrów od okien można obejść. Dotyczy on odpowietrzenia zbiornika i przestaje mieć zastosowanie, gdy instalacja jest odpowietrzana wysoko, czyli pionem wyprowadzonym co najmniej 60 cm powyżej okien i drzwi budynku. To rozwiązanie standardowe i opisaliśmy je szerzej we wpisie o odpowietrzeniu oczyszczalni. Pełną listę odległości dla konkretnej działki potwierdza projektant, bo część wymagań zależy od miejscowych warunków i planu zagospodarowania.

Druga część układu to odbiornik ścieków oczyszczonych. Może to być ciek wodny albo grunt na działce, a wtedy stosuje się systemy rozsączania — drenaż, tunele albo studnię chłonną, dobrane do rodzaju gruntu i poziomu wód gruntowych. Zbiorniki Bio-Set są zwarte i monolityczne, bez łączeń, w których mogłoby przeciekać, więc zajmują niewiele terenu i można je zakopać także tam, gdzie warunki gruntowe są trudne.

Organem prowadzącym szkołę jest zwykle gmina, a to otwiera ścieżki, których przy inwestycji prywatnej nie ma. Dotacje z budżetu gminy, środki wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i programy krajowe potrafią pokryć znaczącą część kosztów. Zebraliśmy dostępne możliwości na stronie dofinansowań, a przy konkretnej placówce doradca podpowie, do którego programu zgłoszenie ma realny sens w danym roku.

Przedszkole wygląda z boku na mniejszą szkołę, ale z punktu widzenia oczyszczalni różni się w trzech miejscach.

Po pierwsze, dzieci spędzają w placówce 8–10 godzin i jedzą tam posiłki, więc ładunek na jedno dziecko jest większy niż na jednego ucznia. Po drugie, ścieki powstają w krótkich, mocnych falach — po śniadaniu, po obiedzie, przed leżakowaniem — a nie równomiernie przez dzień. Po trzecie, wakacyjna przerwa w małym przedszkolu bywa całkowita, przy zerowym dopływie.

Wszystkie trzy sprawy przemawiają za technologią obrotowego złoża. Krótkie fale wyrównuje wbudowany system buforowania przepływu FlowSET: gromadzi ścieki w chwili nagłego zrzutu i podaje je na złoże równomiernie, dzięki czemu bakterie pracują w stałym rytmie zamiast dostawać wszystko naraz. Zerowy dopływ w wakacje jest zaś dokładnie tym przypadkiem, w którym samoodbudowa złoża ratuje sytuację.

Dla typowego przedszkola z 50–90 dziećmi i kilkunastoosobowym personelem punktem wyjścia jest urządzenie na 20–30 RLM. Ostateczny dobór po sprawdzeniu kuchni i działki.

Bio-Set to polski producent biologicznych oczyszczalni ścieków z zakładem w województwie kujawsko-pomorskim (ul. Stawowa 17, Kruszyn). Produkujemy zgodnie z ISO 9001 i ISO 14001, a urządzenia mają certyfikat CE i są zbadane w laboratorium notyfikowanym zgodnie z normą PN-EN 12566-3+A2:2013 — czyli dokumentacja, której urząd może zażądać, jest gotowa. Pracujemy przez sieć przeszkolonych instalatorów i projektantów w całej Polsce.

Napisz, ile masz uczniów albo dzieci, ilu pracowników i czy w budynku działa kuchnia. Odpowiemy w ciągu 24 godzin, dobierzemy wielkość urządzenia i podamy koszt — bezpłatnie, bez zobowiązań.